لغتنامه گویش هرمزگانی (بندری) – کلمات و اصطلاحات با معنی فارسی

جمع‌بندی هوش مصنوعیAI
این تاپیک قدیمی را خواندیم و اصل مطلب و اصلاح‌هایش را این‌جا آورده‌ایم
تاپیک ۱۳۹۱ ← بازبینی ۱۴۰۵۱ بخشحدود ۲ دقیقه
پاسخ کوتاه
کاربری واژه‌ها، چند ترانه و نمونه‌جمله به گویش بندری (هرمزگانی) گرد آورده است. واژه‌ها در پاسخ‌ها پراکنده بود؛ این‌جا به‌تفکیک موضوع آمده، با همان معنی‌هایی که خود کاربر نوشته.

  • ماهی و جانوران دریا: بیاه و گاریز: دو نوع ماهی · کُج: پولک ماهی · خارشنگ: آبشش ماهی · سینگو: خرچنگ · جِنگِر: عروس دریایی · کرابو: دلفین
  • موج و باد: ووغار: جزر، پایین‌رفتن آب دریا · رونگ: موج بزرگی که هنوز کف نکرده است · سمبر: معلق و بی‌ثبات؛ قایقی که بدون لنگر روی آب رها شده · لوار: باد بسیار خشک و داغ
  • خانه و وسایل: کَرگین: سرپناهی از شاخ‌وبرگ نخل · کپر: سایه‌بانی از برگ نخل · تَک: حصیر بافته از برگ خرما · کربه: آفتابه‌ی گِلی · رِشمُن: نخ، ریسمان · سر سِراح: بالای پشت‌بام · چندل: نوعی چوب
  • خوراک و گیاه: پکاره: غذایی که برای صبحانه یا چاشت می‌خورند · برشته: سرخ‌کرده · دازَرد: زردچوبه · کُندوروک: آدامس · گارم زنگی: میوه‌ای بومی در بندرعباس که نویسنده فکر می‌کند زرد و قرمز دارد · کنار: درختی بومی · کِرِنگ: کال و نارس
  • آدم‌ها، جانورها و کارها: چوکون: پسرها · فخیر: فقیر، گدا · کُچَکِ سَغ: توله‌سگ · چِرت: جیرجیرک · پِل: غلت‌زدن · پِنجُروک: نیشگون · مُشتِن: ماساژ · کُتیدِن: کوبیدن · مُنج: هدف‌گیری · گِرنگی: عصبانی
  • چند فعل و جمله: ارم: می‌روم · نارم: نمی‌روم · بدو: بیا · مه هندم: من آمدم · تو نخوی: تو خوابی
۱اسب آبی، «صوت زدن» و جدول ناقص صرف
«گا دیریائی» در تاپیک «اسب آبی» معنی شده و نویسنده می‌گوید تقریباً چهل سال پیش این جانوران کنار ساحل بندرعباس دیده می‌شدند. این معنی با خود اسب آبی نمی‌خواند، چون اسب آبی جانور رودخانه‌های آفریقاست؛ نویسنده مشخص نکرده کدام جانور مراد اوست. «فیشتَک» هم در متن «صوت زدن» معنی شده که ظاهراً «سوت زدن» بوده است.

به نوشته‌ی تاپیک، «ارم» هم برای حال و هم برای آینده به کار می‌رود و زمان از جمله فهمیده می‌شود. جدول صرف این فعل در پاسخ آخر افتادگی و تکرار دارد: «نمی‌رود» دو بار آمده و «نمی‌روید» جا افتاده.

آوانویسی لاتین چند واژه (چِرت، گِرنگی، کِرِنگ) با حرکت‌گذاری فارسی همان واژه در متن نمی‌خواند، و از روی این صفحه نمی‌شود گفت کدام درست است.
تهیه‌شده با کمک هوش مصنوعی و بازبینی‌شده. پست‌های کاربران بدون تغییر در ادامه آمده است.

South Boy

متخصص بخش فوتبال
کــَرگین Kargin = سرپناهی از شاخ و برگ نخل

normal_mini-DSC02987_Kargin_or_kolandri.JPG

​
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
بیاه و گاریز برشته ، بهترین خوراک مردم هرمزگانن ، تنها خوراکی ن که پول دار و فخیر اخارن و لذت ابرن ، اوشونی که جا شون تنگ ن حتی سر سِراح ارن بِ گاریز برشتن
​

معنی:(بیاه و گاریز برشته)=بیاه(نوعی ماهی)+گاریز(نوعی ماهی)+برشته(سرخ کرده)+بیاه و گاریز برشته
خراک(غذا)+خوراکی ن(غذایست)
فخیر(فقیر)
اخٌارن(میخورن)
ابَرن(میبرن)
اوشونی (انهایی)+جا شون (جاگشون)+تنگ ن(تنگ است)
سر سِراح(بالای پشت بوم)+ارن (میرن) +بِ(به)

​
عکس : ضیا حسینی

282599_438879652813294_997234576_n.jpg

​
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
رِشمُن:(Reshmon) نخ ـ ریسمان.

کُندوروک:(Kondorok)آدامس

پِل(Pel): غلت و غلتیدن ـ گشتن از یک پهلو به پهلوی دیگر

پِنجُروک(Penjurook): نیشگون

خُل پُنَک (Khol Ponak): فشار دادن گلو

چِرت (ِCheret): جیرجیرک

کِرِنگ(‍‍careng): کال و نارس.
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
کُج = پولک ماهی ( Koj)
کُچَکِ سَغ = توله سگ ( Kochak Sagh )
دازَرد= زرد چوبه Dazard
گِرنگی = عصبانی Garengi
مُشتِن = ماساژ Moshten
کُتیدِن = کوبیدن Kotiden
فَخیر = گدا ، فقیر
فیشتَک = صوت زدن
مُنج = هدف گیری
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
آهنگ رضا صادقی
خانمان خشت گلی سقف چوب و چندلی گاوزیمان دلی دلی دلمان که گلگلی
ترجمه:خونمون،چندل نوعی چوب هست،گاوزیمون:بازیمون،دلی دلی :نوعی بازی.
خدایا تا کجا چشموم به راهه وای خدا دیدِ شوم و روزم سیاهه
خدا کرگینی جانم آتشی که عزیزم تمام خندهام تو خواب چیدم
خانمان آباد عشقه تکه ای از سرنوشته مثل یک جاده عمره توی قلبمان نوشته خانه خانه خانه خانه
با یه حوضی پر ماهی با یه باغچه پر سوزی با یه دنیا خاطراتش با یک خنده توی گاوزی خانه خانه خانه خانه
چیکه چیکه وقت باران روی سکو توی دالان میون حیاط سینه شاخ و برگون کناران خانه خانه خانه
خانمان خشت گلی سقف چوب و چندلی گازیمان دلی دلی دلمان که گلگلی
همه جاش بوی خدامان بی صدا و همصدامان روی خاکان قدیمی مثل چشمی نه نگامان
با یه حوضی پر ماهی با یه باغچه پر سبزی با یه دنیا خاطراتش با یک خنده توی گاوزی خانه خانه خانه خانه
خانمان خشت گلی سقف چوب و چندلی گاوزیمان دلی دلی دلمان که گلگلی
ترجمه:میون:میان،برگون:برگها،کنار:درختی بومی
ترجمه:حوضی:استخر،سوزی:سبزی
ترجمه:کرگین سرپنهی از برگ درخت نخل،چشموم:چشمام،شوم:شبم

ترجمش خودم کردم.متن آهنگش هرکی نوشته خودش به فارسی ترجمه کرده خیلی حرفهای بومی رو برداشته.:تعجب2:
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
پشت باغ مولوی
پهلو لولهء هُوی
ترجمه: پیش لوله آبی
پشت باغ مولوی
پهلو لولهء هُوی
آدرس خونت شدادن
ترجمه:خونت دادن
مه هندم تو نخوی
ترجمه:من امدم تو خوابی
آدرس خونت شدادن
مه هندم تو نخوی
یارم هندن از سفر
ترجمه:یارم امده از سفر
مه که امنینن خبر
ترجمه:من که ندارم خبر
یارم هندن از سفر
مه که امنینن خبر
هوای بندر چه گرمن
تبرم بالای کپر
ترجمه:میبرمت بالای ((کپر:سایه بانی که از برگ نخل درست شده باشد.))
هوای بندر چه گرمن
تبرم بالای کپر
ای یار ای یار یار بالا بدو
ترجمه:بدو:بیا
ای یار ای یار یار بالا بدو
ای نازنین یار همی حالا بدو
ترجمه:همین الان بیا
ای نازنین یار همی حالا بدو

گردن غزالی مه گرفتارتوم
ترجمه:من گرفتارتم
گردن غزالی مه گرفتارتوم
جای تو خالی همی حالا بدو
جای تو خالی همی حالا بدو
چشم انتظارن یار
دل بیقرارن یار
پشت ستونن یار
دلش چه خونن یار
ترجمه:دلش خونه یار
چشم انتظارن یار
دل بیقرارن یار
پشت ستونن یار
دلش چه خونن یار

او که نه جارن همیشه, پیک بهارن همیشه

ترجمه:اونکه صدا میزنه همیشه پیک بهار است همیشه
بگه بخونه، تو خونه مونه، شوُ ستارهَ کَم میشاَ

ترجمه:بگو بخونه در خونه بمونه شب ستاره کم داره

من موندم چرا بعضیا که متن آهنگ هارو میذارن نمیتونند گویش بندری بنویسن چرا میذارن.:تعجب2:
گویش بندری بخاطر شبهات زیاد با فارسی فقط تفاوتش در ( َ ُ ِ ) هست همینا نذارن لهجه دیگه نمیشه.
این شعر از زنده یادناصر عبداللهی-صالح آتون می باشد

 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
774955_445096032210918_610258662_o.jpg
اگه تـُدی زنون چادر نو و رنگ روشن نَ سَر خُ شُکه و چوکون همه نعلین نُو نَ پا و جومه ی نُو نَگَر اگه تُدی خُندُغ نَ شهرن دَس پا خُ جَم بُکُنی که غایَه ی هیشِن
ترجمه:اگر دیدی زنان چادر نو و رنگ روشن سرشون کردن و پسرا همه دمپایی نو پاشون و لباس نو پوشیدن
اگر دیدی خنده در شهر است دست و پا خودتون جم کنید که موقع عروسیه.
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
گل خاکستری



تو گل خاکستریمی همو شوقِ پیشتریمی

هَمو دل پناه اول،جون پناه آخریمی

سوزی که تو ای صدامِن از ازل همیشَه وامِن

دور از تو کجای دنیا مه یِ دل شکستَه جامِن

تو گل خاکستریمی همو شوقِ پیشتریمی

هَمو دل پناه اول،جون پناه آخریمی

سوزی که تو ای صدامِن از ازل همیشَه وامِن

دور از تو کجای دنیا مه یِ دل شکستَه جامِن

نور سجده کرده بِی تو بهترین شفا برا مِن ...


فارسی:
تو گل خاکستری منی همان شوق پیشترهای منی

همان دل پناه اول و جان پناه آخرین منی

سوزی که در صدای من است از ازل همیشه با من بوده است

دور از تو کجای این دنیا من دل شکسته جایم است

تو گل خاکستری منی همان شوق پیشترهای منی

همان دل پناه اول و جان پناه آخرین منی

سوزی که در صدای من است از ازل همیشه با من بوده است

دور از تو کجای این دنیا من دل شکسته جایم است

نور سجده کردن برای تو بهترین شفا برای من است
​
 
آخرین ویرایش:

South Boy

متخصص بخش فوتبال
گارم زنگی

(( نام میوه بومی در شهر بندرعباس که فکر کنم دو نوع باشه من خودم دو نوع بیشتر ندیدم و هر دو نوع خوردم :شاد2: زرد و قرمز ))


​
 

p4ym4n

کاربر ويژه
خیییییییییییییییلی مزش باحاله :گل:

همیشه فصلش ک بشه میزنیم به درخت همسایه:شاد2:
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
دلم بی شهر بندر تنگ ابودن
صفای بندری نیرنگ ابودن
زبون بندری از دست ارفتن
حالا سینگو دگه خرچنگ ابودن

فارسی :
دلم برا شهر بندر تنگ میشه
صفای بندری ها نیرنگ میشه
زبون بندری از دست داره میره
حالا سینگو ((همون خرچنگ ))

حرف دلم


​
 

کیمیا

کاربر ويژه
گل خاکستری



تو گل خاکستریمی همو شوقِ پیشتریمی

هَمو دل پناه اول،جون پناه آخریمی

سوزی که تو ای صدامِن از ازل همیشَه وامِن

دور از تو کجای دنیا مه یِ دل شکستَه جامِن

تو گل خاکستریمی همو شوقِ پیشتریمی

هَمو دل پناه اول،جون پناه آخریمی

سوزی که تو ای صدامِن از ازل همیشَه وامِن

دور از تو کجای دنیا مه یِ دل شکستَه جامِن

نور سجده کرده بِی تو بهترین شفا برا مِن ...


فارسی:
تو گل خاکستری منی همان شوق پیشترهای منی

همان دل پناه اول و جان پناه آخرین منی

سوزی که در صدای من است از ازل همیشه با من بوده است

دور از تو کجای این دنیا من دل شکسته جایم است

تو گل خاکستری منی همان شوق پیشترهای منی

همان دل پناه اول و جان پناه آخرین منی

سوزی که در صدای من است از ازل همیشه با من بوده است

دور از تو کجای این دنیا من دل شکسته جایم است

نور سجده کردن برای تو بهترین شفا برای من است
​

براوو عالی بود
 

کیمیا

کاربر ويژه
دلم بی شهر بندر تنگ ابودن
صفای بندری نیرنگ ابودن
زبون بندری از دست ارفتن
حالا سینگو دگه خرچنگ ابودن

فارسی :
دلم برا شهر بندر تنگ میشه
صفای بندری ها نیرنگ میشه
زبون بندری از دست داره میره
حالا سینگو ((همون خرچنگ ))

حرف دلم


​

کیف کردم
 

South Boy

متخصص بخش فوتبال
هَنو نازِ گل مٍه ای دُختو یار دل مه
​
بِگم جُونم به قربون ای عزیز منزل مه
​
بدو تا راه منزل دنبالم دلم مکن تنگ
​
بدو ناز گل مه تو مزن سرم با ای سنگ​
مزن سنگ . . . . . مزن سنگمزن سنگ . . . . . مزن سنگ

ترجمه :
ترجمه فکر نکنم بخواد آهنگ زیبا و ماندگار از زنده یاد ناصر عبدالهی


​
 
بالا